15:23 ICT Chủ nhật, 24/09/2017

LIÊN KẾT WEBSITE

VIDEO

Loading the player...

HỖ TRỢ TRỰC TUYẾN

Trang nhất » Tin Tức » Dạy và Học » Sáng kiến - Kinh nghiệm

MỘT VÀI KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY TIẾT ÔN TẬP MÔN ĐỊA LÝ

Thứ ba - 19/05/2015 16:10
Tiết ôn tập địa lý là một tiết hơi khó- vì thế phần nhiều GV thường e ngại khi phải dạy tiết này
                            A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài:
Trong những năm gần đây, nền kinh tế xã hội trên toàn thế giới có nhiều chuyển biến nhanh chóng. Ở nước ta trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội, vấn đề giáo dục luôn được coi là vấn đề quan trọng hàng đầu. Để đáp ứng được yêu cầu của cách mạng khoa học kỹ thuật đang phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ, đòi hỏi ngành giáo dục và đào tạo phải thay đổi cách dạy và cách học nhằm tạo ra nguồn nhân lực mới có tri thức khoa học cao, kĩ năng vận dụng vào thực tiễn và dễ dàng thích ứng trong môi trường mới đầy năng động, sáng tạo để giải quyết tốt các vấn đề trong cuộc sống.
Vì thế, chương trình giáo dục mới rất chú trọng đến việc phát huy tư duy tổng hợp, sáng tạo, tự nghiên cứu, tự học của học sinh, trong đó bài ôn tập góp phần rất quan trọng. Những bài ôn tập chỉ được đánh giá tốt khi nó phát huy cao độ khả năng tổng hợp, hệ thống hóa kiến thức đã học, xác lập mối quan hệ giữa các yếu tố tự nhiên, giữa tự nhiên với hoạt động sản xuất của con người, củng cố các kĩ năng phân tích so sánh và giải thích các hiện tượng có liên quan.
Bài ôn tập trở nên vô cùng cần thiết cho vấn đề củng cố kiến thức cho các em trong tất cả các môn học. Riêng đối với môn Địa lí thì đây là một trong những bài khó dạy, vì trong sách giáo khoa không có bài ôn tập cụ thể, lại không có sách nào hướng dẫn một tiết ôn tập một cách chi tiết. Chính vì lẽ đó giáo viên khi dạy các tiết này thường gặp rất nhiều khó khăn, đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị công phu, kiến thức tổng hợp nhuần nhuyễn, kĩ năng phân tích thuần thục và phải có phương pháp dạy học hợp lí, bên cạnh đó học sinh cũng phải có sự chuẩn bị đầy đủ trước những nội dung ôn tập ở nhà thì mới dạy tốt được tiết ôn tập. Tuy nhiên, khi tổ chức dạy học ở lớp, tiết ôn tập vẫn rất khó thành công.
Những tiết ôn tập trong chương trình Địa lí THCS không có trong sách giáo khoa mà giáo viên tự soạn nội dung, vì vậy thường rơi vào tình trạng nội dung ôn tập quá dài, không thực hiện được hết trong một tiết; hoặc có những tiết lại không tổng hợp, hệ thống hóa được kiến thức trọng tâm của chương trình, dàn trải nội dung. Kết quả học sinh không thích tiết ôn tập, hơn nữa học sinh rất thực tế, các em chạy theo các môn khoa học tự nhiên và môn ngoại ngữ, không thích các môn xã hội, nhất là môn Địa lí các em xem đây là môn phụ thì chính các tiết ôn tập làm các em nhàm chán nhất.
Hơn 10 năm trong nghề, tôi rất trăn trở về vấn đề này, mỗi lần có thanh tra về hoặc thi giáo viên giỏi nếu gặp tiết ôn tập tôi rất lo sợ. Không những riêng tôi mà các đồng nghiệp của tôi cũng vậy, họ rất ngại tiết ôn tập. Vì vậy đề tìm được phương pháp nào tiện lợi, hiệu quả vừa có khả năng truyền tải hết kiến thức bài học vừa tạo ra cho học sinh hứng thú học tập. Vừa khắc sâu kiến thức, vừa làm cho các em yêu thích môn học. Từ đó phát huy tính tích cực, tự giác và suy luận cho các em, nhất là các em khối 9 để các em có đủ hành trang cho các kì thi tuyển (Thi HSG, thi tuyển sinh vào lớp 10- nếu môn thi thứ ba là môn Địa lí).
Chính vì thế được sự đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp, tôi đã chọn "Phương pháp dạy tiết ôn tập Địa lí 9 bằng sơ đồ" góp phần tổng hợp kiến thức nhanh gọn, khái quát.Tôi đã mạnh dạn áp dụng phương pháp này vào xây dựng giáo án tiết 17: Ôn tập Địa lí 9 để dạy thao giảng ở trường. Kết quả thấy việc áp dụng phương pháp mới đó đã giải thoát được rất nhiều vướng mắc của giáo viên bấy lâu nay là rút ngắn được thời gian. Đặc biệt hệ thống hóa kiến thức một cách nhanh chóng, đa số học sinh hiểu bài, khắc sâu hơn kiến thức bài học, hứng thú trong học tập, các em có ý thức xây dựng bài nhiều hơn, biết suy luận các vấn đề, giờ học Địa lí trở nên sôi nổi hơn. Tôi thiết nghĩ tiết ôn tập (Địa lý) nào giáo viên cũng làm được như thế này thì chắc chắn môn Địa lí sẽ được các em yêu thích nhiều hơn.
II. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
1.Đối tượng:
- Giáo viên và học sinh THCS trong giảng dạy và học tập môn Địa lí.
2. Phạm vi nghiên cứu:
- Giới hạn trong việc tạo kỷ năng xây dựng và sử dụng sơ đồ cho giáo viên.
- Tìm hiểu thực trạng dạy tiết ôn tập hiện nay và nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên.
- Cần phải có phương pháp như thế nào để ôn tập tốt cho học sinh, cho các em nắm vững hệ thống kiến thức về dân cư và các ngành kinh tế của Việt Nam để tiết sau các em làm kiểm tra có kết quả tốt.
- Dạy tiết ôn tập như thế nào để các em hứng thú với tiết học, không gây sự
nhàm chán, học lại kiến thức.
- Áp dụng phương pháp sơ đồ trong dạy tiết 17 (Ôn tập Địa lí lớp 9).
  III. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu:
1.     Mục tiêu:
-         Góp phần nâng cao khả năng xây dựng và sử dụng sơ đồ cho giáo viên.
-         Giúp học sinh có khả năng nhận thức kiến thức và tự hoàn thiện kiến thức.
2.     Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Thông qua tiết ôn tập GV tổng kết lại kiến thức đã học trước đó bằng việc sử dụng sơ đồ trong dạy học Địa lí. Đồng thời rèn luyện cho HS những kỷ năng vẽ biểu đồ ở các dạng bài tập Địa lí.
IV. Giới hạn nội dung nghiên cứu:
- Đề tài này được thực hiện nghiên cứu ở chương trình Địa lí 9(HK1), thực hiện phương pháp dạy ôn tập bằng sơ đồ phần Địa lí dân cư và Địa lí kinh tế.
- Học sinh có thể vận dụng nghiên cứu để hình thành kĩ năng, phương pháp học tập tốt hơn thông qua sơ đồ.
V. Thời gian nghiên cứu:
Từ đầu học kì I năm học 2014-2015.
VI. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp thử nghiệm.
- Phương pháp vấn đáp.
- Phương pháp nêu vấn đề.
- Phương pháp thảo luận cá nhân, cặp, nhóm.
 
                                         B. PHẦN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I.CƠ SỞ LÝ LUẬN:
          Ngày nay trong quá trình hội nhập nền kinh tế, giáo dục được coi là một lĩnh vực rất quan trọng và luôn đi trước một bước trong sự nghiệp phát triển kinh tế của một quốc gia.Vì vậy, vấn đề chất lượng dạy- học nói chung và dạy học môn Địa lí nói riêng ngày càng trở thành mối quan tâm chung của các nhà sư phạm cũng như các nhà quản lý giáo dục và xã hội. Đảng và nhà nước ta đã khẳng định:          “Giáo dục là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”. Điều đó đã được thể hiện trong các Nghị Quyết của Trung ương.
Nghị quyết TW4 khoá VII đã chỉ rõ phải “Đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các cấp học, bậc học. Kết hợp học với hành, học tập với lao động sản xuất, thực nghiệm và nghiên cứu khoa học, gắn nhà trường với xã hội. Áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề.
Nghị quyết TW2 khoá VIII tiếp tục khẳng định phải “Đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng bước áp dụng các phương pháp  tiên tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh”.
Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn của xã hội, môn Địa lí trong nhà trường nói chung và môn Địa lí lớp 9 nói riêng không ngừng cải tiến chương trình, cải tiến phương pháp dạy học nhằm đạt được hiệu quả cao nhất.Trong đó "PHƯƠNG PHÁP DẠY TIẾT ÔN TẬP ĐỊA LÍ 9"đóng vai  trò quan trọng, nó có nhiệm vụ củng cố kiến thức, rèn luyện kỷ năng Địa lí cho học sinh một cách thuần thục và chắc chắn hơn.
Theo cấu trúc chương trình, hầu như sau một bài học( Chương???) thường có một tiết ôn tập để củng cố kiến thức chuẩn bị cho tiết kiểm tra. Đây là một thuận lợi rất lớn giúp giáo viên thực hiện tốt các phương pháp dạy học và biện pháp rèn luyện kỷ năng Địa lí cho học sinh.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN.
          Qua nhiều năm giảng dạy môn Địa lí lớp 9, tôi nhận thấy chương trình Địa lí THCS nói chung và Địa lí lớp 9 nói riêng có nhiều kiến thức rất trừu tượng đối với học sinh, nhiều khái niệm, có nhiều bài nội dung dài nên trong thời gian một tiết học rất khó để giáo viên giảng giải hết cho học sinh hiểu. Là môn học không có chương trình ngoại khóa cho nên tiết ôn tập là để giáo viên khái quát và chốt kiến thức quan trọng đồng thời giải đáp một số thắc mắc của học sinh. Vì thế vấn đề đặt ra cho mỗi giáo viên có trình độ chuyên ngành hay không chuyên ngành việc lựa chọn phương pháp dạy học như thế nào cho phù hợp mỗi tiết học. Thực tế trong quá trình giảng dạy nhiều giáo viên rất ngại khi sử dụng sơ đồ(có thể do nhận thức về phương pháp này, do sợ thiếu thời gian lên lớp, hay chi phí tốn kém....)
          Trong quá trình dạy học môn Địa lí chúng ta có thể vận dụng một số loại sơ đồ sau:
         - Sơ đồ cấu trúc: Là loại sơ đồ thể hiện các thành phần, yếu tố trong một chỉnh thể và mối quan hệ giữa chúng.
          VD: Sơ đồ hệ thống cơ sở vật chất - kỷ thuật trong nông nghiệp (Bài 7: Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố nông nghiệp)
         - Sơ đồ quá trình:  Là loại sơ đồ thể hiện vị trí các thành phần, các yếu tố và mối quan hệ của chúng trong quá trình vận động.
         VD: Sơ đồ sự vận động của Trái Đất quanh Mặt Trời và các mùa ở Bắc bán cầu.( Địa lí 6)
         - Sơ đồ địa học: Là loại sơ đồ biểu hiện mối quan hệ về mặt không gian của các sự vật- hiện tượng địa lí trên lược đồ, bản đồ.
         VD: Sơ đồ vị trí các khối khí ở Bắc Mỹ ( Địa lí 11)
         - Sơ đồ logic: Là loại sơ đồ biểu hiện mối quan hệ về nội dung bên trong của các sự vật- hiện tượng Địa lí.
VD: Sơ đồ ô nhiễm không khí (Địa lí 7)
Trong tiết dạy sử dụng sơ đồ giáo viên cần đảm bảo những yêu cầu sau:
           - Tính khoa học:  Nội dung sơ đồ phải bám sát  nội dung của bài học, các mối quan hệ phải là bản chất, khách quan chứ không phải do người xây dựng sắp đặt.
          - Tính sư phạm, tư tưởng: Sơ đồ phải có tính khái quát cao, qua sơ đồ học sinh có thể nhận thấy ngay các mối quan hệ khách quan, biện chứng.
          - Tính mĩ thuật: Bố cục sơ đồ phải hợp lí, cân đối, nổi bật trọng tâm và các nhóm kiến thức.
·        Các bước xây dựng một sơ đồ:
        Bước 1: Tổ chức các đỉnh của sơ đồ (chọn kiến thức cơ bản, vừa đủ, mã hóa   một cách ngắn gọn, cô động, súc tích, bố trí các đỉnh trên một mặt phẳng.)
       Bước 2: Thiết lập các cạnh (các cạnh nối những nội dung ở các đỉnh có liên quan)
       Bước 3: Hoàn thiện (kiểm tra lại tất cả để điều chỉnh sơ đồ phù hợp với nội dung dạy học và logic nội dung, đảm bảo tính thẩm mĩ và dễ hiểu)
           Nhưng trong quá trình dạy học Địa lý ta có thể xây dựng các kiểu sơ đồ sau:
-         Sơ đồ dùng để chứng minh hay giải thích dùng để phản ánh nội dung bài giảng một cách trực quan, dễ khái quát, dễ tiếp thu.
-         Sơ đồ tổng hợp dùng để ôn tập, tổng kết hay hệ thống 1 chương, 1 phần kiến thức.
-         Sơ đồ để kiểm tra đánh giá năng lực tiếp thu, hiểu biết của học sinh đồng thời giúp giáo viên kịp thời điều chỉnh nội dung truyền đạt.
        Vì thế khi sử dụng giáo viên dựa vào chính sơ đồ để soạn ra các tình huống dạy học cũng như các thao tác, phương pháp dạy; lúc này sơ đồ chính là mục đích- phương tiện truyền đạt của giáo viên và lĩnh hội kiến thức của học sinh. Trong khi sử dụng giáo viên phải hình thành rõ mạch chính, mạch nhánh của sơ đồ, mối quan hệ nhân quả, mối quan hệ tác động hoặc sự liên kết các đơn vị kiến thức trên sơ đồ.
Qua nhiều năm giảng dạy tôi thấy học sinh có kỷ năng ôn tập môn Địa lí rất hạn chế. Tôi đã tiến hành khảo sát, thăm dò một số lớp 9 trong trường về kỷ  năng ôn tập môn Địa lí và đã thu được một số kết quả như sau:
TT Lớp Biết cách khai thác Không biết cách khai thác
Số lượng học sinh Tỷ lệ % Số lượng học sinh Tỷ lệ %
1 9A 11 33 19 67
2 9B 12 40 18 60
3 9C 12 38 20 62
4 9D 10 36 18 64
Xuất phát từ thực tế đó tôi nhận thấy, mặc dù học sinh cuối cấp THCS tiết ôn tập các em không có kỷ năng học nên giờ học không gây sự hứng thú.           
           III. THỰC TRẠNG DẠY TIẾT ÔN TẬP HIỆN NAY.
1. Thực trạng.
Đối với chương trình Địa lí 9 mới thì tiết ôn tập này có nội dung khá dài vì phải hệ thống lại kiến thức cho học sinh từ bài 1 đến bài 16 bao gồm cả kiến thức và kĩ năng để tiết sau các em kiểm tra 1 tiết.
- Nội dung ôn tập và dàn ý ôn tập lại không có trong sách giáo khoa, sách tham khảo nên để tiết ôn tập có chất lượng rất khó. Đối với giáo viên Địa lí không chuyên và giáo viên Địa lí có trình độ chuyên  môn còn non thì ôn tập thường được tổ chức đơn giản, chưa chu đáo.
- Giáo viên chủ yếu soạn và dạy theo các câu hỏi ở cuối mỗi bài trong SGK, chủ yếu dùng phương pháp vấn đáp, giáo viên cứ theo câu hỏi nêu ra và học sinh đứng tại chỗ trả lời. Học lại các kiến thức của các bài đã học nên học sinh rất nhàm chán. Học sinh không phải suy luận nhiều vì đa phần các em có sách tham khảo và cứ thế mở ra trả lời. Chính vì vậy, chỉ sau khi tiết học kết thúc là kiến thức cũng  trả cho giáo viên không có gì đọng lại trong các em. Bởi cách dạy lý thuyết sáo mòn hiệu quả thấp, các hoạt động xẩy ra nhàm chán rời rạc. Thực tế hiện nay học sinh có trình độ học lực không đều; đối với học sinh trung bình, yếu, kém, các em không thích học tiết ôn tập. Chưa nói đến đối tượng học sinh cá biệt thì khả năng tiếp thu còn hạn chế lại không có ý thức học, giáo viên không quan tâm chỉ ghi câu hỏi ôn tập lên bảng để học sinh tự làm thì đối tượng học sinh này sẽ không làm và chất lượng bài kiểm tra rất thấp. Vì vậy các em không thể hệ thống toàn bộ kiến thức khá dài đã học trong một tiết ôn tập.
2. Nguyên nhân của thực trạng trên.
- Giáo viên chưa thực sự đổi mới phương pháp, tiết ôn tập thường cho học sinh ghi câu hỏi tự làm, tự ôn tập ghi lại những kiến thức đã học.
- Phương pháp dạy học chủ yếu là hỏi đáp thông thường.
- Giáo viên chuẩn bị chưa thật chu đáo cho tiết dạy: về phương pháp, kiến thức, đồ dùng, nội dung ôn tập lại không có sách hướng dẫn cụ thể.
- Học sinh chưa có ý thức tự ôn tập ở nhà.
- Học sinh còn thụ động trong việc tiếp thu kiến thức.
3. Các bước tiến hành:.
a. Nhận thức mới
Ôn tập không phải là dạy lại, học lại các kiến thức đã học, ôn tập theo tôi là phải đạt được các nội dung sau:
- Hệ thống toàn bộ các kiến thức đã học bằng sơ đồ, bảng thống kê (Nội dung bảng, sơ đồ phải thật ngắn gọn, súc tích).
- Xâu chuỗi sơ đồ hóa để thể hiện mối liên hệ móc xích, gắn kết giữa các kiến thức.
- Liên hệ thực tế để khắc sâu kiến thức và mở rộng  kiến thức làm sao để thu hút sự thích thú học tập của học sinh.
b. Giải pháp mới
* Giải pháp
- Xây dựng nội dung bài tập phù hợp
- Lựa chọn phương tiện dạy học cần thiết nhất cho tiết ôn tập.
- Phương pháp dạy học chủ đạo trong ôn tập là cho các em làm việc theo nhóm, xây dựng sơ đồ, bảng thống kê, vừa tiết kiệm được thời gian mà chất lượng học tập lại cao, những em học sinh yếu, kém sẽ được các bạn trong nhóm giúp đỡ.
- Hướng dẫn học sinh chuẩn bị trước tiết ôn tập ở nhà.
- Giáo viên phải điều khiển tổ chức cho học sinh ở lớp có hiệu quả.
Từ nhận thức trên, qua một số tiết ôn tập được tổ chức  ở nhiều lớp 9 khác nhau tôi nhận thấy rằng: xây dựng nội dung bài ôn tập theo hướng sơ đồ hóa là yếu tố quyết định thành công cho tiết ôn tập.
* Cấu trúc chung của tiết ôn tập.
- Xác định mục tiêu bài học chính xác.
- Lựa chọn kiến thức trọng tâm cơ bản của tiết ôn tập.
- Xác định những hình thức tổ chức dạy học trên lớp.
- Xác định phương pháp dạy học cơ bản.
- Tổ chức cho học sinh hệ thống hóa, khái quát hóa các kiến thức đã học trên cơ sở đã được chuẩn bị trước nhằm xây dựng nên những bảng thống kê, các sơ đồ, biểu đồ.
- Tổng kết tiết ôn tập.
- Hướng dẫn công việc ở nhà.
* Những yêu cầu để thực hiện các giải pháp.
+ Đối với giáo viên:
- Nắm chắc các kiến thức cơ bản, hệ thống hóa được kiến thức của từng phần, từng bài, lựa chọn các bài tập kỹ năng phù hợp.
- Nắm được tình hình học tập của từng đối tượng học sinh.
- Có kế hoạch chuẩn bị các hình thức dạy học phù hợp cho tiết ôn tập.
+ Đối với học sinh:
- Chuẩn bị bài tốt theo yêu cầu mà giáo viên đưa ra ở tiết học trước.
- Chủ động và tự giác trong việc ôn tập kiến thức cũ.
- Có kỹ năng  vận dụng các kiến thức đã học vào thực tế.
- Linh hoạt trong việc cân nhắc, lựa chọn các dạng biểu đồ phù hợp khi làm các bài tập thực hành kỹ năng.
Đối với các tiết ôn tập của lớp 9 gồm có hai nội dung chính là:
+ Phần kiến thức lí thuyết.
+ Phần bài tập kĩ năng.
Trên cơ sở đó tôi đã soạn một giáo án cụ thể sử dụng phương pháp sơ đồ trong dạy tiết 17: ÔN TẬP (Địa lí 9), hy vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng tiết ôn tập, gây hứng thú học tập cho học sinh.
4. Giáo án cụ thể:
Tiết 17: ÔN TẬP
 I. Mục tiêu bài học:  Sau tiết ôn tập này học sinh cần đạt được các yêu cầu sau:
1. Kiến thức:
- Hệ thống hóa các kiến thức đã học từ bài 1 đến bài 16 về phần địa lí dân cư, các nhân tố ảnh hưởng, sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế chính của nước ta, bao gồm: Nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, các hoạt động dịch vụ chính như giao thông vận tải, bưu chính viễn thông, thương mại, du lịch.
2. Kĩ năng:
Rèn luyện cho học sinh kĩ năng lập bảng thống kê.
+ Kĩ năng phân tích bảng số liệu thống kê.
+ Kĩ năng phân tích biểu đồ, tháp tuổi.
+ Kĩ năng vẽ biểu đồ thay đổi cơ cấu hoặc chỉ số tăng trưởng, biểu đồ thay đổi cơ cấu kinh tế.
3. Thái độ:
- Giúp HS có thái độ nghiêm túc, tự giác trong giờ ôn tập
- Bồi dưỡng niềm đam mê học tập môn Địa lí.
II. Kiến thức cơ bản trọng tâm.
- Hệ thống kiến thức về dân cư và trọng tâm là các ngành kinh tế.
- Phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố tự nhiên, dân cư và kinh tế.
III. Đồ dùng dạy học.
- Bản đồ kinh tế chung Việt Nam.
IV. Phương pháp.
- Giáo viên dùng phương pháp sơ đồ hóa để hướng dẫn học sinh ôn tập.
- Tổ chức hoạt động cá nhân, nhóm, cả lớp.
V. Hoạt động dạy học.
1. Ổn định tổ chức lớp.
2. Bài cũ (lồng vào khi ôn tập)
3. Bài mới:
* Giới thiệu bài ôn tập:
     GV yêu cầu học sinh nhắc lại các nội dung đã học trong chương trình Địa lí 9  từ đầu năm đến nay.
- Học sinh trả lời.
- GV dẫn dắt vào bài mới.
Hoạt động 1: Hoạt động cá nhân.
1. Địa lí dân cư.
GV: Dân cư là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế đất nước. Ở tiết ôn tập trước các em đã được ôn tập phần dân cư. Để chuẩn bị cho bài kiểm tra
có kết quả tốt chúng ta hãy nhắc lại một số kiến thức về dân cư nước ta.
GV nêu câu hỏi: Em hãy nêu các đặc điểm cơ bản của dân cư Việt Nam?
GV gọi nhiều học sinh trả lời, sau đó giáo viên nhận xét các câu trả lời của các học sinh. GV chốt lại kiến thức về dân cư bằng việc treo bảng phụ đã chuẩn bị sẵn hoặc sử dụng máy chiếu trình chiếu sơ đồ đặc điểm dân cư Việt Nam. Gọi học sinh đứng dậy(Tại chỗ) đọc nội dung của sơ đồ, cả lớp cùng theo dõi.
GV nhận xét, bổ sung (Nếu có)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Hoạt động 2:      Hoạt động nhóm.
II. Địa lí các ngành kinh tế.
* Mục tiêu:
- Học sinh vẽ sơ đồ về các ngành kinh tế theo các nội dung của từng  ngành: các nhân tố ảnh hưởng, sự phát triển và phân bố.
- Học sinh dựa trên sơ đồ phân tích mối quan hệ giữa các nhân tố tự nhiên, xã hội đối với sự phát triển kinh tế, và mối quan hệ giữa các ngành kinh tế.
* Cách tiến hành:
*Bước 1: Giáo viên chia lớp làm 8 nhóm nhỏ, mỗi nhóm từ 3 đến 4 em, mỗi nhóm vẽ sơ đồ một ngành kinh tế, các em viết trên giấy A3 đã chuẩn bị từ trước.
+ Nhóm 1: Hoàn thành sơ đồ 1

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
+ Nhóm 2: Hoàn thành sơ đồ 2:
a.
 
 
 
 
b.

 
 
 
 
 
 
 
 

+ Nhóm 3: Hoàn thành sơ đồ 3
 
 
 
 
 
                  + Nhóm 4: Hoàn thành sơ đồ 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
+ Nhóm 5: Hoàn thành sơ đồ 5
                  
 
 
 
                
 
         + Nhóm 6: Hoàn thành sơ đồ 6

 
 
 
 
 
 
 
 

+ Nhóm 7: Hoàn thành sơ đồ 7
 
                    
 
 
 
 
 
 
+ Nhóm 8: Hoàn thành sơ đồ 8
 
 
 
 
 
 
 
 
* Bước 2: Các nhóm tiến hành làm việc trong 8 phút.
* Bước 3:
- Giáo viên thu bài của các nhóm và đính lên bảng bài làm của từng nhóm.
- Giáo viên cho học sinh nhận xét lần lượt các bài của các nhóm.
+ Giáo viên đính bài nhóm 1 lên bảng và gọi nhóm khác lên nhận xét, bổ sung.
Giáo viên nhận xét chuẩn kiến thức và treo bảng phụ vẽ sơ đồ 1 (Hoặc trình chiếu bằng máy chiếu) mà giáo viên đã chuẩn bị sẵn ở nhà.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

+ Giáo viên đính 2 bài nhóm 2 lên bảng, học sinh nhóm còn lại lên nhận xét bài làm của nhóm 2; Giáo viên nhận xét và treo bảng phụ vẽ sơ đồ 2 (Hoặc trình chiếu bằng máy chiếu) mà giáo viên đã chuẩn bị sẵn ở nhà.
a.
 
 
 
 
b.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

+ Giáo viên đính bài nhóm 3 lên bảng, gọi đại diện nhóm 3 đứng dậy (tại chỗ) đọc nội dung sơ đồ của nhóm mình. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung kiến thức cho nhóm 3; Giáo viên nhận xét chuẩn kiến thức bằng sơ đồ 3.
 
 
 
 
 
 
 
 
 

+ Giáo viên đính bài nhóm 4 lên bảng, gọi đại diện nhóm 4 đứng dậy (tại chỗ) đọc nội dung sơ đồ nhóm 4 đã làm. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung cho nhóm 4; Giáo viên nhận xét chuẩn kiến thức bằng sơ đồ 4.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

+ Giáo viên đính bài nhóm 5 lên bảng, gọi đại diện nhóm 5 đứng dậy (tại chỗ) đọc nội dung sơ đồ của nhóm mình đã làm. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung cho bài làm của nhóm 5. Giáo viên nhận xét chuẩn kiến thức bằng sơ đồ 5.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

+ Giáo viên đính bài nhóm 6 lên bảng, gọi đại diện nhóm 6 đứng dậy (tại chỗ) đọc nội dung sơ đồ của nhóm mình. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung kiến thức cho nhóm 6; Giáo viên nhận xét chuẩn kiến thức bằng sơ đồ 6.
 
 
 
 
 
 

+ Giáo viên đính bài nhóm 7 lên bảng, gọi đại diện nhóm 7 đứng dậy (tại chỗ) đọc nội dung sơ đồ của nhóm. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung kiến thức cho nhóm 7; Giáo viên nhận xét chuẩn kiến thức bằng sơ đồ 7.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

+ Giáo viên đính bài nhóm 8 lên bảng, gọi đại diện nhóm 8 đứng dậy (tại chỗ) đọc nội dung sơ đồ của nhóm. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung kiến thức cho nhóm 8; Giáo viên nhận xét chuẩn kiến thức bằng sơ đồ 8.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Hoạt động 3Thảo luận cặp đôi
III. Các kỹ năng chính.
* Mục tiêu:
- Giáo viên hệ thống cho học sinh các kỹ năng chính: là kỹ năng phân tích bảng số liệu và kỹ năng vẽ biểu đồ miền.
- Học sinh nắm vững được các bước phân tích bảng số liệu và vẽ biểu đồ miền.
* Cách thức tiến hành
- Giáo viên vẽ sơ đồ kỹ năng chính trong tiết ôn tập hôm nay lên bảng.

 
 
 
 
 
 
 
 

    - Giáo viên hỏi: Muốn phân tích bảng số liệu chúng ta cần lưu ý những điều gì?
Học sinh trả lời
- Giáo viên chuẩn kiến thức:
+ Quan sát diễn biến thay đổi của số liệu để rút ra kết luận.
+ Nếu số liệu đã cho là số liệu tuyệt đối thì cần tính tỷ lệ % và nhận xét tương quan thành phần.
+ Nếu số liệu của nhiều năm thì cần chú ý sự thay đổi của số liệu như thế nào để thấy được sự thay đổi của yếu tố cần nhận xét là tăng hay giảm.
- Giáo viên hỏi: Khi nào thì chúng ta vẽ biểu đồ miền?
Học sinh trả lời.
Giáo viên chuẩn kiến thức: Khi chuỗi số liệu là cơ cấu của nhiều năm ta vẽ biểu đồ miền.
Giáo viên yêu cầu học sinh nhắc lại cách vẽ.
- Giáo viên hỏi: Muốn nhận xét biểu đồ ta làm thế nào?
Học sinh trả lời.
Giáo viên chuẩn kiến thức: Cần dựa vào biểu đồ trả lời các câu hỏi:
+ Như thế nào: (Hiện trạng, xu hướng biến đổi của hiện trạng, quá trình).
+ Tại sao? (nguyên nhân của sự biến đổi).
+ Điều đó có ý nghĩa gì?
4. Tổng kết tiết ôn tập: Giáo viên nhận xét tinh thần học tập của các em, đặc biệt là nhận xét hoạt động nhóm.
5. Hướng dẫn về nhà: Tiếp tục ôn lại các nội dung trên và lưu ý các bài tập về biểu đồ trong sách giáo khoa để chuẩn bị tiết sau kiểm tra 1 tiết.
 
 C. PHẦN KẾT LUẬN
 
1. Kết luận:    
Để kiểm tra kết quả của tiết ôn tập dạy theo phương pháp sơ đồ, tôi đã thực nghiệm với phương pháp này ở lớp 9C với lớp dạy học theo phương pháp thông thường ở lớp 9D năm học 2014 - 2015 (Hai lớp có trình độ tương đương nhau).
- Lớp thực nghiệm kết quả thu được khả quan hơn so với lớp dạy học theo phương pháp thông thường.
  Tỷ lệ HS đạt các kỹ năng ở mức độ Tỷ lệ học sinh yêu thích môn học
Biết Hiểu Vận dụng
Lớp thực nghiệm 9C 90% 69% 61% 62%
Lớp đối chứng 9D 61% 42% 25% 25%
 
Lớp thực nghiệm 9C được dạy theo hướng tích cực nên các em được làm việc nhiều hơn, các em có điều kiện giúp đỡ nhau trong học tập và hệ thống hóa tổng hợp kiến thức tốt hơn, phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, cho học sinh xây dựng sơ đồ. Dạy học theo phương pháp này đã đem lại niềm vui hứng thú học tập cho các em, làm cho các em yêu thích môn học hơn.
- Kết quả bài kiểm tra 1 tiết của lớp 9C cao hơn so với kết quả bài kiểm tra của lớp 9D.
Lớp Giỏi Khá Trung bình Yếu
9C 19% 41% 31% 9%
9D 7% 25% 47% 21%
 
2. Bài học kinh nghiệm.
Để cho tiết ôn tập có kết quả tốt thì phải vận dụng và phát huy tính tích cực hóa học tập của học sinh, có nghĩa là vận dụng có hiệu quả phương pháp dạy học mới .
- Để chuẩn bị cho tiết ôn tập, yêu cầu học sinh về nhà chuẩn bị tiết ôn tập chu đáo, đặc biệt là chuẩn bị sơ đồ, bảng biểu ở nhà.
- Giáo viên cần lưu ý tiết ôn tập không phải là để giáo viên nhắc lại những kiến thức đã học, mà là để học sinh nhớ lại, làm lại mà tìm ra mạch kiến thức cơ bản của các nội dung đã được học.
- Trong các tiết ôn tập cần phải có các sơ đồ, bảng biểu thống kê, thể hiện các mối quan hệ nhân quả giữa các yếu tố địa lý.
- Trong tiết ôn tập các bài kỹ năng thực hành giáo viên nên cho học sinh nhớ lại các bước làm và cho bài tập các em về nhà tự làm, không nên đi sâu vào bài tập kỹ năng cụ thể.
- Luôn luôn thay đổi hình thức ôn tập cho phong phú, đa dạng trong bất kỳ hình thức nào, học sinh cũng phải được chủ động tham gia vào quá trình ôn tập kiến thức.
3. Kiến nghị, đề xuất.
- Địa lí đã trở thành môn học quan trọng và cần thiết ở trong các trường học. Nếu giáo viên và học sinh chuẩn bị chu đáo, vận dụng phương pháp dạy học mới hợp lí, hiệu quả thì chắc chắn các giờ học địa lí nói chung và tiết ôn tập địa lí nói riêng sẽ trở nên sôi nổi, sinh động, học sinh sẽ yêu thích môn học hơn.
- Trong chương trình sách giáo khoa cần phải có các bài ôn tập để định hướng nội dung ôn tập cho giáo viên và học sinh.
- Nhà trường cần phải có đủ giáo viên dạy đúng chuyên môn, đặc biệt là môn địa lí, môn đặc thù là sử dụng và khai thác kiến thức từ kênh hình nhiều nên giáo viên không chuyên không thể hình thành cho các em các kĩ năng sử dụng kênh hình trong học tập Địa lí.
Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học nói chung và tiết ôn tập nói riêng tôi mạnh dạn đưa ra một vài kinh nghiệm nhỏ trong dạy một tiết ôn tập của địa lí lớp 9 để trao đổi với bạn bè và đồng nghiệp. Vì tuổi nghề còn trẻ, kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều chắc chắn còn nhiều thiếu sót (chắc không thể tránh khỏi những hạn chế. Bản thân rất mong) mong nhận được sự nhận xét, góp ý của các cấp, ngành, quý thầy cô và đồng nghiệp.
                                               
                                                                      Tôi xin chân thành cảm ơn!
 
 
D. Tài liệu tham khảo.
1. Sách Giáo khoa Địa lí 9 - NXB Giáo dục.  
2. Sách Giáo viên Địa lí 9 - NXB Giáo dục.
3. Thiết kế bài giảng Địa lí 9 - NXB Giáo dục.
4. Lý luận dạy học môn Địa lí – PGS- TS Nguyễn Đức Vũ - NXB Huế.
5. Địa lí dân cư Việt Nam - ThS. Nguyễn Tưởng.
6. Địa lí các ngành kinh tế - PGS. Lê Thông.
7. Rèn luyện kĩ năng vẽ biểu đồ môn Địa lí – PGS -TS. Nguyễn Đức Vũ.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
PHỤ LỤC
  
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài.
II. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
III. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu.
IV. Giới hạn nội dung nghiên cứu.
V. Thời gian nghiên cứu.
VI. Phương pháp nghiên cứu.
B. PHẦN NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận.
II. Cơ sở thực tiễn.
III. Thực trạng dạy tiết ôn tập hiện nay.
1. Thực trạng.
2. Nguyên nhân của thực trạng.
3. Các bước tiến hành
4. Giáo án cụ thể.
C. PHẦN KẾT LUẬN
1. Kết luận.
2. Bài học kinh nghiệm.
3. Kiến nghị, đề xuất.
D. TÀI LIỆU THAM KHẢO.
 
 
                                     
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a

Những tin mới hơn

 

TIN BÀI MỚI NHẤT

VĂN BẢN GIÁO DỤC

LIÊN KẾT ỨNG DỤNG

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cậpĐang truy cập : 11


Hôm nayHôm nay : 49

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 2135

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 79119